नेपालमा सन् २०१९ मा वायु प्रदूषणका कारण हुने दीर्घकालीन फोक्सोको रोगका लागि विश्वको सबैभन्दा उच्च उमेरको मानकीकृत मृत्यु दर थियो।
कपिलवस्तुका ३२ वर्षीय पुरुषलाई फोक्सोको गम्भीर निमोनियाका कारण शुक्रबार त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो । क्षयरोगको संक्रमणका कारण बिरामीको दुवै फोक्सोमा नराम्ररी क्षति पुगेको छ ।
‘यो मानिस हाम्रो अस्पतालको नियमित बिरामी हो, उनलाई बारम्बार अक्सिजन थेरापी चाहिन्छ,’ चिकित्सा प्रतिष्ठानका सहप्राध्यापक डा निरज बमले भने। “यो बिरामी फोक्सोको समस्याका कारण घरभन्दा अस्पतालमा बढी बस्छन्। त्यस्ता बिरामीहरू देशभरि हजारौं संख्यामा छन्। ”
एउटा नयाँ अध्ययनअनुसार नेपालमा वायु प्रदूषणका कारण हुने दीर्घकालीन फोक्सोको रोगका लागि २०१९–१८२.५ प्रति एक लाख जनसङ्ख्यामा ३३१८.४ वर्षमा बिरामी स्वास्थ्य वा अपाङ्गताको कारण मृत्यु हुने विश्वको सबैभन्दा उच्च उमेरको मानकीकृत मृत्यु दर रहेको छ।
उमेर-मानकीकृत मृत्यु दरले औसत जनसङ्ख्याको प्रति 100,000 व्यक्तिमा मृत्युको सङ्ख्यालाई सङ्केत गर्छ, जब उमेर संरचना सम्पूर्ण सन्दर्भ अवधिमा गणनाको रूपमा अपरिवर्तित राखिन्छ।
नेपालमा फोक्सोको रोगको उच्च प्रचलन असामान्य छैन। प्रतिवेदनको निष्कर्ष विज्ञहरूका लागि पनि अचम्मको कुरा होइन, किनकि विगतमा गरिएका विभिन्न अध्ययनहरूले फोक्सोको रोग देशमा पहिलो नम्बरमा मार्ने रोग हो भनेर सङ्केत गरेको थियो।
नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्का प्रमुख अनुसन्धानकर्ता डा मेगनाथ धिमालले भने, ‘समाजमा बोझ रहेको थाहा भए पनि समस्या कम हुन नसकेको चिन्ताको विषय हो ।
The Nepal Posts 